Yapay Zekâ Egemenlik Fonu: Altman'ın Önerisi ABD Devlet-Sanayi İlişkisi Hakkında Ne Anlatıyor

Financial Times'ın 2 Temmuz 2026 tarihli haberine göre OpenAI, ABD hükümetine yaklaşık %5'lik bir hisse teklifinde bulundu. Bu hissenin değeri, OpenAI'ın Mart 2026'daki fonlama turundaki 852 milyar dolarlık değerlemesine göre yaklaşık 42,6 milyar dolar. Sam Altman'ın bu fikri Başkan Donald Trump, Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Hazine Bakanı Scott Bessent ile görüştüğü bildiriliyor. Altman ve diğer OpenAI yöneticileri, Google, Anthropic, Meta ve xAI gibi büyük ABD yapay zeka şirketlerinin her birinin sermayelerinin %5'ini Alaska Kalıcı Fonu'ndan esinlenen bir yapıya ayırmasını önerdi. Ancak şirketler listesi belirsiz; bazı raporlar Nvidia, Micron veya AMD gibi yarı iletken üreticilerini de ekliyor ve bir kaynak Forbes'e Anthropic'in yönetimle herhangi bir görüşmesi olmadığını söyledi. Herhangi bir uygulama, önemli bir siyasi ve hukuki engel olan Kongre'nin onayını gerektirecek. 1976'da kurulan Alaska Kalıcı Fonu, petrol gelirlerini çeşitlendirilmiş varlıklara yönlendirir ve eyalet sakinlerine yıllık temettü öder. Altman'ın atıfı, yapay zeka zenginliğinin petrol rantı gibi olduğunu ima ediyor ve halka finansal bir çıkar sağlamanın yapay zeka kazançlarını paylaşmanın en iyi yolu olduğunu savunuyor. Öneri, siyasi baskıya bir yanıt olarak görülüyor ve potansiyel olarak düzenleyici barış satın alıyor; ancak eleştirmenler bunun devleti hem hakem hem de taraf yaptığına dikkat çekiyor. Senatör Bernie Sanders, yapay zekada kamu mülkiyetine iki partili ilgiyi gösteren çok daha büyük, yaklaşık %50'lik bir kamu payını savunuyor. Buna karşılık Avrupa, devlet mülkiyeti yerine düzenleme için Yapay Zeka Yasası'na güveniyor. Bu iki felsefeyi vurguluyor: Amerikan modeli, düzenleyici yakalama riskini alarak çıkar uyumunu hedefliyor; Avrupa modeli ise düzenleyiciyi bağımsız tutarak inovasyonu engelleme riski taşıyor. Avrupalılar için bu olay, egemenliğin yalnızca düzenlemeye dayanıp dayanamayacağı sorusunu gündeme getiriyor.