Portekiz, 7 Milyon Avro Bütçeyle Açık Dil Modeli Amália'yı Tanıtırken Fransa Hâlâ Yapay Zekâ Egemenliğini Tartışıyor

1 Temmuz 2026'da Portekiz hükümeti, Avrupa Portekizcesi ile geliştirilen ilk açık büyük dil modeli (LLM) olarak adlandırdığı Amália'yı tanıttı. Lizbon Nova Üniversitesi'nin diğer üniversiteler ve araştırma merkezleriyle koordinasyonunda yürütülen proje, altmıştan fazla araştırmacıyı bir araya getirdi ve Kurtarma ve Dayanıklılık Planı (PRR) tarafından 2027'ye kadar 7 milyon avroya ulaşan kamu yatırımıyla finanse edildi. Model, Hugging Face'te Apache 2.0 lisansı altında sunuluyor. Amália tek bir sistem değil, bir model setidir: 9 milyar parametreli bir metin modeli, bir görüntü modeli ve bir konuşma tanıma bileşeni. Metin modeli, başta EuroLLM-9B ve GlorIA olmak üzere mevcut açık modelleri temel alıyor; EuroLLM'in ön eğitimini genişleterek Avrupa Portekizcesi bilgisini artırıyor ve bağlam penceresini 32.000 tokena çıkarıyor. Bu yaklaşım, sıfırdan eğitimden önemli ölçüde daha düşük maliyetli oldu. Benzer stratejiler Avrupa'nın başka yerlerinde de kullanıldı; örneğin Baskça Latxa, İspanya'nın ALIA'sı, Almanya'nın Teuken-7B'si ve AB'nin OpenEuroLLM projesi. Buna karşılık Fransa'da özel bir şirket olan Mistral AI ve üçüncü taraf açık modelleri sunan bir devlet altyapısı olan Albert var, ancak BLOOM gibi önceki çabalara rağmen kamusal olarak eğitilmiş ulusal bir dil modeli yok. Amália'nın sınırlamaları var: mevcut bir tabanın uyarlaması ve yalnızca 9 milyar parametre; ABD veya Çin'in en üst düzey sistemlerinden çok uzak. Yine de, egemen ve bir dile uyarlanmış açık bir LLM'in bir üniversite konsorsiyumu, Avrupa fonları ve paylaşılan bilgi işlem altyapısıyla başarılabileceğini gösteriyor.