Harvard cảnh báo: AI sẽ làm giảm nguồn thu thuế và gia tăng bất bình đẳng xã hội

Một nghiên cứu của Đại học Harvard và Viện Brookings, được Bloomberg đưa tin, cảnh báo rằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào nền kinh tế sẽ thay đổi mạnh mẽ cơ cấu nguồn thu ngân sách, làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp và làm trầm trọng thêm bất bình đẳng kinh tế - xã hội. Các chính phủ đối mặt với nguy cơ thuế thu về giảm sút trong khi chi tiêu cho hỗ trợ và đào tạo lại ngườilao động lại tăng lên. Các chuyên gia khuyến nghị bắt đầu cải cách chính sách tài khóa ngay từ năm 2026. Nghiên cứu mô phỏng bốn kịch bản đến năm 2060 dựa trên đường cơ sở dài hạn của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (Congressional Budget Office), theo đó nợ công của Mỹ dự kiến tăng từ 101% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2026 lên 175% vào năm 2056. Trong kịch bản thứ nhất, tốc độ tăng năng suất nhanh hơn (thêm 0,5 điểm phần trăm mỗi năm) giúp chậm đà tăng nợ, đưa nợ công xuống mức 136% GDP vào năm 2060. Kịch bản thứ hai, với mức tăng năng suất tương tự nhưng lợi ích tập trung vào nhóm thu nhập cao, giúp tăng thuế thu nhờ hệ thống thuế lũy tiến, khiến nợ công ở mức 126% GDP. Kịch bản thứ ba giả định lực lượng lao động suy giảm 3 triệu ngườivà đòi hỏi chi thêm cho phúc lợi xã hội. Kịch bản thứ tư, với tốc độ tăng năng suất 1 điểm phần trăm mỗi năm và mức độ thâm nhập sâu hơn của AI, khiến 6% ngườilao động mất việc, dịch chuyển thu nhập từ lao động sang vốn, và bất chấp GDP cao hơn, vẫn đòi hỏi các biện pháp hỗ trợ quy mô lớn, khiến nợ công dừng ở mức 126% GDP. Các tác giả coi tác động tài khóa của AI là một vấn đề trung tâm của chính sách kinh tế. Các chuyên gia Nga thuộc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô của Sberbank lưu ý rằng thu nhập từ vốn chịu thuế thấp hơn khoảng 40% so với thu nhập từ lao động, và họ nhận thấy Nga cũng đối mặt với những rủi ro tương tự, đặc biệt chỉ ra các điểm yếu trong thuế thu nhập cá nhân và ngân sách các vùng.