AI in de wiskunde: AI werkt voor de mens, en aan de mens

In mei 2026 publiceerde OpenAI een tegenvoorbeeld voor de "Unit Distance Conjecture", waarmee een vermoeden uit de geometrische grafentheorie werd weerlegd dat sinds 1946 open stond. Dit volgde op andere AI-ondersteunde oplossingen voor al lang bestaande problemen en markeerde een keerpunt. Wiskundigen zoals Abhishek Saha gebruiken nu AI-modellen voor routinematig werk en beschrijven hun rol als dirigent in plaats van het hele orkest. Sommigen, zoals Trefor Bazett, zien potentieel voor een nieuwe gouden eeuw, verwijzend naar een paper van Carnegie Mellon dat een Ramsey-theorieprobleem oploste met behulp van SAT-solvers, door grote taalmodellen gegenereerde code en formele bewijsverificatie. Timothy Gowers, die dit tijdperk in 2000 voorspelde, heeft gemengde gevoelens, omdat hij heeft meegemaakt dat AI zijn eigen onderzoeksproblemen oploste. Hij vreest de vernietiging van de wiskundecultuur als mensen stoppen met het opbouwen van expertise. De Leidse Verklaring over AI en Wiskunde, ondertekend door meer dan 3000 wiskundigen, probeert richtlijnen op te stellen. Epoch AI rapporteerde vooruitgang, maar merkte op dat de moeilijkste benchmarkcategorieën onopgelost blijven. Terence Tao vergelijkt de situatie met de fundamentencrisis van het begin van de twintigste eeuw en ziet het als een kans om de wiskunde te versterken, terwijl Kirwin Hampshire's essay "De Donkere Nacht van de Wiskunde" een pessimistischer visie biedt en suggereert dat troost zelfbedrog is.